1. ETEN EN DRINKEN 

Bij de verzorging beginnen we bij de primaire levensbehoeften van de hond: voer en drinken - en waar het in moet worden opgediend. 

Voer- en drinkbakken 
U kunt natuurlijk schaaltjes of kommen gebruiken die u voor eigen gebruik al in de kast hebt staan. Nadeel is dat deze vaak gemakkelijk omvallen of kapotgaan. Bij de dierenspeciaalzaak is er nogal wat te koop op dit gebied. Belangrijke aspecten bij uw keuze zijn: 

  
• stabiliteit - valt het niet te gemakkelijk om;
• stevigheid - kan mijn hond er zijn tanden in zetten;
• gewicht - kan/wil de hond er mee gaan sjouwen (halfvolle waterbak!); en
• hygiëne - is het gemakkelijk schoon te maken.

Voerkeuze 
Over het beste voer voor de hond zult u van bijna iedereen die u daarnaar vraagt (dierenartsen, fokkers, etc.) een andere mening horen. 
Zelf samenstellen: Uiteraard kunt u zelf het voer samenstellen, bestaande uit oud bruin brood, vlees, groente, aangevuld met vitaminen en mineralen. Maar in de hondenvoeding zijn de verhoudingen tussen de voedingsmiddelen onderling haast nog belangrijker dan de hoeveelheden op zich, daarom is het zelf samenstellen van hondenmenu's erg moeilijk. Een teveel van het een kan een tekort van het andere veroorzaken. Klopt er iets niet met de verhoudingen, dan benadeelt dat de groei en gezondheid van de hond. We zien dan bijvoorbeeld een verkeerde stand van de poten, een doorgezakte of kromme rug, een doffe vacht (geen glans), enz. 
Compleet, kant-en-klaar voer: Een stuk gemakkelijker en eigenlijk ook beter is het, de hond een compleet voer (diner of brokken), diepvriesvoer of een goed merk blikvoer te geven (blikvoer is in verhouding duurder, omdat het voor 80% uit water bestaat). In de dierenspeciaalzaken en bij dierenartsen zijn diverse goede merken te koop, die ieder een aantal lijnen met verschillende samenstelling voeren, aangepast aan de diverse levensfases van de hond of aan zijn energiebehoefte: puppy, volwassen hond, oude hond, te dikke hond. Omdat droogvoer arm is aan onverzadigde vetzuren, geeft u de hond dagelijks een eetlepel maïs-, zonnebloem- of sojaolie over zijn eten. Vetten zijn erg belangrijk voor de conditie van huid en haar. Wilt u wisselen van merk voer, doe dit dan zeer geleidelijk over een periode van ongeveer 1 week door steeds meer van het nieuwe voer door het oude te mengen. Verloopt de overgang te snel, dan is diarree vaak het gevolg. 
LET OP! Begin nooit zonder overleg met de dierenarts met extra kalk of met vitamine- en mineralenpreparaten, zoals Gistocal. 

Hoeveelheden 
Bedenk dat u eerder te veel dan te weinig voert en dat alle extra gewicht zwaar drukt op het skelet van de (jonge) hond. Controleer regelmatig of de hond niet te dik wordt. Hij is in een goede conditie wanneer u zijn ribben net niet kunt zien, maar wel (goed) kunt voelen. Puppy's groeien explosief. Hun geboortegewicht verdubbelt in enkele dagen. Na vier weken hebben ze zelfs al het viervoudige van hun geboortegewicht bereikt. Zeker de eerste drie maanden (voor de kleine rassen) tot zes maanden (grote rassen) is de groei spectaculair sterk. Voeg daarbij hun enorme activiteit en het is duidelijk dat ze een hoogwaardige en energierijke voeding nodig hebben. 
Als de hond zijn eten niet meteen opeet, laat het dan nog 15 minuten staan. Daarna neemt u de bak weg, leeg of niet leeg. Tot de volgende maaltijd krijgt de hond dan niets meer! Op die manier leert hij vlot te eten en wordt hij geen kieskauwer. 
LET OP! Ga nooit vlak na de maaltijd met de hond spelen of een stevige wandeling met hem maken. Laat de hond na iedere maaltijd minstens een uur rusten, alvorens met hem te gaan wandelen. 
Een pup zal echter direct na de maaltijd altijd wel even naar buiten moeten om zijn behoefte te doen. 

Drinken 
Denk er ook aan dat de hond altijd vers water moet kunnen drinken. Een hond die veel droogvoer eet, heeft meer water nodig dan een hond die voedsel krijgt dat veel vocht bevat, zoals bijvoorbeeld pens of blikvoer. 
Na een stevige wandeling of zware training mag u de hond beslist niet te veel water ineens laten drinken. Kleine beetjes tegelijk en liefst lauw water. Pas na ongeveer tien minuten, als zijn hartslag weer wat tot rust is gekomen, kunt u hem vrijuit laten drinken. 
LET OP! Als de hond zonder aanwijsbare reden (bijvoorbeeld ander voer) meer of juist minder gaat drinken, is het raadzaam een bezoek aan de dierenarts te brengen. Hierover leest u meer in het onderdeel Gezondheid. Overigens, als de hond meer drinkt, betekent dit ook dat hij meer urine produceert, meer moet ophouden en dus vaker uit moet. Hij moet dat vocht immers ook weer kwijt. Denk nu niet dat u hem dan maar minder water moet laten drinken. De hond heeft deze grote hoeveelheden water namelijk meestal hard nodig, anders vraagt zijn lichaam er niet om. De dierenarts kan u meer vertellen over de oorzaak. 
  

2. BEWEGING 

Uitlaten, spelen, sporten, allemaal zaken waar de hond u heel dankbaar voor is als u dit geregeld met hem doet. Maar wat voor materiaal moet je daarbij gebruiken? Mag je met de pup al een lekkere lange strandwandeling doen? Waar moet je voor uitkijken? 

Wat moet u aanschaffen 
Bij de dierenspeciaalzaak is ook op dit gebied de keus bepaald overweldigend. Allerlei soorten riemen, halsbanden, combinaties daarvan, tuigjes, (rol)lijnen... en dan heb ik het nog niet eens over speeltjes gehad! 
Voor het uitlaten en later ook voor gehoorzaamheidscursussen is een goede basisuitrusting de volgende: 

• een eenvoudige leren lijn van ongeveer 1,20 m lang;
• een goed passende leren halsband.

Spelen en wandelen 
Honden vinden het heerlijk om iets te doen te hebben, vooral als dat samen met de baas gebeurt. Maak hier gebruik van. Veel spelen (u wint altijd!) is zelfs van het grootste belang voor een goed contact met de hond, maar ook als u hem iets wil bijbrengen. Spelenderwijs gaat dit altijd makkelijker (zie ook Beloningen, blz. 31). 
En lekker uren op pad met de baas, bazin en/of het hele gezin, of het nu wandelend is of mee rennend naast de fiets, iets fijners bestaat er voor uw volwassen hond niet. Maar kijk uit, want voor een jonge hond geldt heel wat anders... 

Overdaad schaadt 
De jonge hond heeft echter zeer veel rust nodig. Hij heeft nog bijna al zijn energie nodig om te groeien. Bovendien heeft hij nog zwakke botten en gewrichten. Deze bereiken pas hun volle stevigheid als de hond volgroeid is. Voor die tijd kunnen te veel of verkeerde beweging(en) problemen veroorzaken waarvan de hond vroeg of laat behoorlijk last krijgt. 
Laat hem dan ook rustig liggen als hij slaapt. Als hij wakker wordt, begint hij vanzelf weer te spelen. Zeg dit ook tegen de kinderen! 
Tot de leeftijd van 5 à 6 maanden mag hij niet te veel lopen, vijf keer een wandeling van een kwartiertje is meer dan genoeg en veel beter dan bijvoorbeeld een halfuur achter elkaar. Na 6 maanden kunnen de wandelingen wat langer worden. Ga ook met uw pup af en toe naar een plaats waar hij veilig los kan en kan spelen met leeftijdgenootjes of andere honden. Voor hij alle entingen heeft echter niet op zogenaamde "uitlaatveldjes" (zie Inentingen en De socialiseringsfase). 
Er zijn nogal wat meer soorten beweging die u bij de pup en de jonge hond moet zien te vermijden: 

• spelen en rennen op gladde vloeren;
• spelen met teveel abrupte wendingen;
• traplopen;
• springen;
• lopen en rennen op los, mul zand (strand!);
• mee joggen;
• mee naast de fiets (het mag hem wel al geleerd worden, maar hele kleine stukjes, terwijl u de fiets aan de hand houdt, om hem een idee te geven wat de bedoeling is);
• bovenop de heupen drukken om hem tot zit te bewegen (beter is met uw hand in zijn knieholten - onder zijn billen - te drukken terwijl u hem aan zijn halsband voorzichtig achterover trekt in de zithouding).

3. DE SLAAPPLAATS 

De slaapplaats moet warm, vocht- en tochtvrij zijn. De slaapgelegenheid van de hond moet regelmatig schoon (kunnen) worden gemaakt. Het zijn namelijk bij uitstek geschikte broedplaatsen voor ongedierte (o.a. vlooien). 
De mand of bench moet liefst op grond van deze vereisten worden uitgekozen. Bij een mand bestaat bovendien het gevaar dat de pup zijn tanden er op uitprobeert. De mand mag hierbij dus geen gevaar opleveren. Kortom, de vereisten van een mand: 

• warm;
• tochtvrij;
• vochtvrij;
• gemakkelijk schoon te maken;
• niet gemakkelijk aan te knagen.

• Ze vergemakkelijken het zindelijk maken van de pup. Een pup bevuilt zijn eigen nest in principe niet. In de kennel moet hij dus alles wel ophouden (tenzij u hem laat "overlopen", hij kan er natuurlijk niet oneindig lang in zitten). Gebruik eventueel een doos om overtollige ruimte op te vullen.
• De hond zal sneller in slaap vallen als u hem opsluit wanneer hij eigenlijk heel moe is, maar het zelf nog niet wil weten.
• Dankzij de kennel voorkomt u verkeerd gedrag, zoals het aanknagen van uw tapijten, schoenen of stoelpoten tijdens uw afwezigheid of als u even niet kunt opletten.

4. UITWENDIGE VERZORGING 

Optillen 
Bij het verzorgen van een hond en bij dierenartsbezoek kan het nodig of handig zijn de hond op te tillen. Iets dat u daarbij zeker moet vermijden, is de hond aan zijn voorpoten op te tillen. Hiermee kunt u hem veel pijn doen en zelfs blijvend letsel toebrengen aan zijn spieren. Een kleine hond is natuurlijk iets makkelijker op te tillen dan een Sint Bernard. Maar hoe doe je het met de minste risico's? Bij de uitleg van de eerste twee hondenmaten ga ik ervan uit, dat u de voorkant van de hond met uw rechterhand/-arm, en de achterkant van de hond met uw linkerhand/-arm optilt. 
De kleine hond: Bij een kleine hond kunt u de rechterhand net achter de voorpoten leggen, waarbij u de linkervoorpoot bij de oksel pakt. Met uw linkerhand "schept" u als het ware de achterpoten op, zodanig dat de hond op uw hand "zit". Hierbij houdt u de linkerachterpoot vast. Doordat u beide buitenste poten vast hebt, kan de hond niet per ongeluk uit uw armen springen. 
De grote hond: De grote hond kunt u oppakken door met uw rechterarm net achter de voorpoten de voorkant van de hond iets op te tillen, waarna u met uw linkerarm in de knieholten aan de achterhand de hond min of meer opschept. 
De zeer grote hond: Deze hoeft, gezien zijn formaat, in de praktijk bijna nooit te worden opgetild. Ook bij de dierenarts blijft hij op de grond. 

Vachtverzorging 
Het is van belang om al vanaf het begin de pup regelmatig te borstelen, ook al is dat voor de vacht nog helemaal niet nodig. Op die manier kan hij er alvast aan wennen. Leer de hond om zich zowel rustig staand als liggend te laten borstelen en er geen spelletje van te maken. Als u de hond op tafel behandelt, leg er eerst een anti-slipmatje op. 
In grote lijnen onderscheiden we 4 soorten vachten: 
a. Korthaar 
Eenvoudig in onderhoud, geen klitvorming. Materiaal: zeem, rubberborstel (vooral in de ruiperiode), poetsborstel. 
b. Kort tot middellang haar 
Dit vergt iets meer onderhoud. Materiaal: een zachte poetsborstel, een hardere voor het lange haar, een pinnenborstel en een fijne kam. 
Langhaar 
Materiaal: harde poetsborstel, pinnenborstel, wijdgetande kam. In de ruiperiode een universele borstel. 
Voor beide geldt: regelmatig controleren op klitvorming. 
c. Ruwhaar 
Deze vachten moeten regelmatig getrimd worden (het dode haar eruit plukken). Materiaal: poetsborstel, pinnenborstel, wijdgetande kam. En alweer controle op klitvorming. 
d. Krulhaar 
Deze vachten worden eveneens regelmatig getrimd. De vachten klitten snel, dus vaak controleren. Materiaal: universele borstel, pinnenborstel, wijdgetande kam. 

Wassen: De hond dient zo min mogelijk gewassen te worden, een of tweemaal per jaar is zeker genoeg. Hiervoor een speciale hondenshampoo gebruiken (verkrijgbaar in de dierenspeciaalzaak). Pas na het wassen op voor kouvatten! 

Wat er nog meer bij hoort 
Oren: Deze dienen regelmatig geïnspecteerd te worden. Zijn ze wat vuil, dan kunnen ze schoongemaakt worden met een om de vinger gewonden watje met een paar druppels olijfolie erop. 
LET OP! Geen wattentips gebruiken! De watjes laten vaak los en u duwt het vuil verder het oor in. 
Wanneer het oor ontstoken lijkt of u constateert een bruin korrelige smeer in de gehoorgang en het oor ruikt vies (oormijt, zeer besmettelijk) dan uiteraard naar de dierenarts! 

Ogen: Wanneer de ogen wat vuil zijn (viezigheid in de ooghoeken), is het in de meeste gevallen voldoende om het vuil te verwijderen met een vochtige tissue of een vochtig watje. 
Is de uitvloeiing wat gelig of groenig van kleur, dan duidt dit meestal op een ontsteking en moet u met de hond naar de dierenarts. De ogen kunnen we schoonmaken met wat gekookt lauw water of lauwe thee. Geen boorwater gebruiken, er zijn honden die daar niet tegen kunnen. 

Gebit: Het eerste gebit van de hond, het melkgebit, komt rond de derde levensweek door. Op een leeftijd van ca. 4 maanden begint het definitieve gebit door te komen. Als de tanden door het tandvlees komen, gaan de melktanden loszitten en vallen er vanzelf uit. Soms blijft er een tand (heel vaak de hoektand, vooral bij kleine rassen) zitten en moet de dierenarts de tand verwijderen. Geef de pup een bot om het wisselen te bevorderen. Het definitieve gebit moet op een leeftijd van 7-8 maanden compleet zijn. 
Vooral op latere leeftijd, maar ook wel eens eerder, komt het voor dat de hond uit zijn bek gaat stinken. Dit is vaak het gevolg van tandsteen, een bruingele aanslag op de tanden. (Kalfs)botten of kluifjes van buffelhuid en harde korsten bruinbrood kunnen tandsteen gedeeltelijk voorkomen, evenals regelmatig poetsen met een heel zachte tandenborstel of een gaasje. De dierenarts kan deze aanslag eenvoudig verwijderen. Soms moet de hond daarvoor echter onder narcose. Ook hier is voorkomen dan ook beter dan genezen. 

Nagels: 
Bij honden die niet regelmatig op stenen lopen, zullen de nagels onvoldoende afslijten. We zullen de nagels van de hond regelmatig moeten knippen of vijlen. 
LET OP! Dit knippen moet heel voorzichtig gebeuren. Men knipt namelijk heel makkelijk in het leven. Dat is een erg bloederige en voor de hond zeer pijnlijke gewaarwording. 
Verder moet u bij vorst en sneeuw goed op de voeten van uw hond letten. Door strooizout kan de huid tussen zijn kussentjes geïrriteerd raken. Bij sneeuw kunnen bovendien gemakkelijk ijsklompjes onder de voeten ontstaan, die de hond het lopen bemoeilijken. Beide problemen zijn voor een groot deel te voorkomen door tussen de kussentjes wat vaseline te smeren. 

Anaalklieren: De anaalklieren liggen aan weerszijden van de anus. Bij de ontlasting van de hond worden deze klieren leeggeperst. Dit scherp ruikende vocht is een herkenningsmiddel voor andere honden. Deze klieren kunnen bij niet spontaan legen overvol raken, waardoor ontstekingen kunnen ontstaan. 
Verschijnselen: de hond is onrustig, heeft last van jeuk en irritatie rondom het gebied van de anus. Hij begint met zijn achterwerk over de grond te schuren ("sleetje rijden") en bijt zich in veel gevallen kapot, vooral op de rug bij de staartaanzet. De dierenarts knijpt de anaalklieren uit waardoor het euvel (tijdelijk) verholpen is. Soms is een operatie waarbij de anaalklieren verwijderd worden de enige oplossing. 
  

5. GEZONDHEID 

De dierenarts 
Inentingen: Zelfs de meest gezonde hond moet af en toe naar de dierenarts. Al was het maar eenmaal per jaar voor zijn vaccinatie. Waarom is dit zo belangrijk? 
Een bekend spreekwoord zegt: "voorkomen is beter dan genezen". Voor een aantal ziekten geldt dat voorkomen de enige manier van "genezen" is. Als bepaalde ziekten een niet-gevaccineerde hond treffen, is zijn kans op gezond worden vaak gering. Soms overleeft hij dankzij de moderne medicijnen en technieken, maar heeft de ziekte bepaalde organen dermate aangetast, dat hij nooit volledig herstelt. Als een goed gevaccineerde hond met dezelfde ziekten in aanraking komt, zal zijn afweersysteem zodanig reageren dat hij niet of veel minder ziek wordt. 
Juist voor de pup, waarvan het afweersysteem nog niet volledig op gang is gekomen, is het van levensbelang dat hij is ingeënt. Vaak is de fokker al met een puppy-enting begonnen. Voordat de pup echter volledig beschermd is, moeten een aantal vaccinaties nog (meerdere malen) herhaald worden. Wanneer de pup tegen welke ziekten moet worden ingeënt is, onder meer, afhankelijk van het merk van het vaccin en van wat u met uw pup wil doen. Wilt u met uw pup zo snel mogelijk op cursus of op vakantie, vertel het uw dierenarts! Laat uw pup, voordat hij zijn laatste inenting heeft gehad en daardoor volledig beschermd is, nog niet uit op een uitlaatveldje. 
Welke ziekten hebben we het hier over? De jaarlijkse cocktail-enting beschermt tegen de volgende ziekten: 

  
• hondeziekte (ziekte van Carré);
• parvo;
• corona;
• ziekte van Weil (leptospirose);
• leverziekte (hepatitis);
• kennelhoest (para-influenza).

De zieke hond. Als uw hond minder eetlust heeft, meer drinkt of juist helemaal niet, lusteloos of hangerig is, kortom als hij zich anders dan normaal gedraagt, is het aan te bevelen om de temperatuur eens op te nemen. Gebruik hiervoor een (aparte) digitale thermometer. Deze is sneller, minder milieubelastend en vooral minder gevaarlijk voor uw hond dan de ouderwetse thermometer (geen kwik!). 
De temperatuur opnemen bij uw hond hoeft zeker geen probleem te zijn. De temperatuur bij honden wordt rectaal opgenomen. Wrijf het puntje in met wat vaseline of levertraanzalf en breng hem voorzichtig 2 cm in. Het opnemen duurt ongeveer 2 minuten. 
De temperatuur bij honden varieert, maar in het algemeen gaat men uit van ongeveer 38 C als normaalwaarde. Zodra uw hond een dag lang een halve graad of meer verhoging heeft, is dit als abnormaal te beschouwen. Constateert u een ondertemperatuur (dus onder de normaalwaarden) dan is dit eigenlijk nog verontrustender. Een bezoek aan de dierenarts moet u dan beslist niet uitstellen. Geef de zieke hond een warme, tochtvrije plaats! 

Het innemen van medicijnen 
Een pil of poeder kunt u trachten toe te dienen door deze goed in iets lekkers te verpakken, bijvoorbeeld in gehakt. Als deze poging mislukt, moet u iets anders proberen: 

• U neemt de kin van de hond in uw ene hand.
• Met uw andere hand legt u duim en wijsvinger over de neus van de hond heen en drukt u aan weerszijden de bovenlippen van de hond tegen de onderkant van zijn bovenkiezen, vlak achter zijn hoektanden. Omdat dit een beetje pijnlijk is, zal de hond zijn bek opendoen.
• U duwt zijn kop een beetje achterover.
• U legt, met de hand die u onder de kin had, de pil ver achter op de tong van de hond (bijna in zijn keel).
• Sluit nu de bek, hou het hoofd nog steeds achterover en strijk even omlaag over de keel. Hierdoor is de hond gedwongen te slikken.

Uitwendige parasieten 
Vlooien zijn wel de meest bekende parasiet van de hond. Zij veroorzaken jeuk en/of irritatie van de huid, wat zeker bij een hond met vlooienallergie kan resulteren in rauwe, exceemachtige plekken. Bovendien zijn vlooien tussengastheer voor de lintworm, zodat uw hond ook hiermee besmet kan raken. Een vlooienplaag moet dus absoluut worden bestreden! Op de markt zijn hiervoor veel middelen te koop: poeders, shampoos, spuitmiddelen, druppels voor op de huid of door het eten... Informeer ernaar bij uw dierenarts en bij de dierenspeciaalzaak. Maar wanneer uw hond geen vlooien heeft, begin dan niet aan preventieve middelen. Mijn honden hebben wel eens een vlo, maar met de vlooienkam is die zo verdwenen, en mijn honden hebben nog nooit middelen tegen vlooien gehad. Ik ga ervan uit dat ze daardoor een natuurlijke weerstand tegen vlooien hebben ontwikkeld. Gebruik een vlooienband niet bij zieke of herstellende dieren en gebruik de band niet bij honden jonger dan 3 maanden.  

Teken komen vooral in de zomer voor. Teken nestelen zich bij voorkeur op dunbehaarde gedeelten, zoals op het hoofd en de poten. Ze bijten zich vast door hun kop in de huid te boren. Ze zuigen zich vol met bloed en kunnen wel 1 cm groot worden. Overigens kunt u zelf ook door een teek gebeten worden. Dergelijke beten zijn beslist niet ongevaarlijk, daar teken diverse ernstige ziekten kunnen overbrengen. In Nederland is dat vooral de ziekte van Lyme. Indien deze ziekte in het begin niet goed wordt behandeld, is zij moeilijk te genezen en veroorzaakt o.a. (zeer pijnlijke) aandoeningen aan gewrichten, hart en zenuwstelsel. 
Als u of uw hond gebeten is, noteert u de datum van de beet. Als u binnen drie weken rond de plek van de beet een rode ring constateert of last krijgt van griepverschijnselen, of merkt dat de hond niet in orde is, moet u naar de huis- c.q. dierenarts. Deze kan in dit vroege stadium de ziekte effectief behandelen met antibiotica. 
Een teek verwijderen gaat als volgt: pak de teek tegen de huid van de hond beet met een tekentang of tussen duim en wijsvinger (niet platdrukken!), draai hem 180 en trek hem er dan uit. De kop moet er uit zijn. Zo niet, dan veroorzaakt dit vaak een nare ontsteking. Na het verwijderen moet u de huid rond de plaats van de beet ontsmetten. 
LET OP! Nooit de teek verdoven met bijvoorbeeld alcohol of ether. Dit wordt vaak aangeraden, maar is achterhaald. De teek gaat hierdoor namelijk braken, waardoor hij juist ziekten zal overbrengen. 

Luizen zijn er in twee soorten: 

• de haarluis, die zich voedt met haarschilfers en huidvet;
• de bloedluis, die zich voedt met bloed van de hond, de huid beschadigt en zelfs bloedarmoede kan veroorzaken. Deze soort komt het meest voor.

Mijten zijn heel klein, nauwelijks te zien. Mijten graven gangen in de huid waarin de eieren worden gelegd. Het veroorzaakt irritatie van de huid, kale plekken en ontstekingen. 

Inwendige parasieten 
Lintwormen loopt de hond op door hun tussengastheer de vlo op te eten. De volwassen lintworm haakt met zijn kop vast in de darmen van de hond. Zijn lijf bestaat uit vele segmenten met daarop de eitjes. Geregeld wordt zo'n segmentje losgelaten en komt het in de ontlasting terecht. Het ziet er dan uit als een plat plaatje. Opgedroogde segmenten lijken op rijstkorrels en zijn vaak te vinden rond de anus. Lintwormen bestrijden heeft overigens pas zin als ook het vlooienprobleem wordt aangepakt. 

Spoelwormen komen vooral bij pups voor, omdat deze nog niet voldoende weerstand hiertegen hebben opgebouwd. De pups krijgen de spoelworm door van de moeder en later door contact met besmette voorwerpen. Verschijnselen: magerheid, dof haar, gebrek aan eetlust en bij een zware infectie dikke ronde buikjes (wormbuikjes). Trouwens, ook mensen kunnen met spoelwormen besmet raken. 

Dit waren de twee belangrijkste soorten wormen waarmee de hond besmet kan raken. Er bestaan er echter nog meer. In verband met alle soorten wormen die bij de hond voorkomen, raden wij aan uw hond minstens tweemaal per jaar te ontwormen, waarbij een van beide keren liefst één week voor de inenting. 

Wanneer u denkt een of meer van voornoemde parasieten te hebben geconstateerd, dan is het goed uw dierenarts te raadplegen. Ook hier geldt weer: voorkomen is beter dan genezen! Hou het hondenverblijf goed schoon, let regelmatig op de ontlasting en hou steeds de totale gezondheid van de hond in de gaten. 

De teef 
Loopsheid. Teven worden gewoonlijk voor het eerst loops wanneer ze ongeveer 9 à 10 maanden oud zijn, maar binnen de grenzen van 6-18 maanden is het optreden van een eerste loopsheid nog steeds normaal. Na die eerste keer wordt de teef ongeveer om de 6 maanden opnieuw loops. Kortere of langere tussenpozen vormen geen reden tot ongerustheid. De totale loopsheid duurt ongeveer 3 weken. Tussen de 8e en de 16e dag vindt gewoonlijk de ovulatie plaats en is de teef bereid zich te laten dekken. Mogelijk zal zij zelf weglopen om een geschikte partner te vinden - vandaar de naam "loops". De eerste 10 dagen is de uitvloeiing wat bloederig, daarna wordt het wat lichter van kleur. De hoeveelheid uitvloeiing is bij elke teef weer anders. 
Wordt het teefje, ondanks alle oplettendheid, toch gedekt, dan bestaat de mogelijkheid haar door de dierenarts een injectie te laten geven (morning-after prik). In de meeste gevallen wordt hiermee wel een nestje voorkomen, maar er zijn toch duidelijke nadelen. De loopsheidperiode wordt verlengd (duurt vaak tweemaal zo lang als normaal) en er is een vrij grote kans op baarmoederontsteking. Al met al reden genoeg om uw teefje goed in te gaten te houden tijdens de loopsheid. 

De prikpil voorkomt de loopsheid. De dierenarts spuit een hormoon in waarmee de loopsheid wordt onderdrukt. De werking van dit hormoon is 6-9 maanden. Wilt u met uw teefje een nestje fokken, laat haar dan nooit inspuiten. 

Castratie wordt in de volksmond meestal "sterilisatie" genoemd. Het houdt in dat de baarmoeder en de eierstokken op operatieve wijze worden verwijderd, met als prettige bijkomstigheid dat uw teefje niet meer loops wordt. De arts haalt immers alles weg. Dit kan al na de eerste loopsheid. Na deze ingreep moet u uw teefje wel minder te eten geven, omdat ze sneller dik zal worden. 

Sterilisatie: Hierbij worden alleen de eileiders afgebonden. Het teefje wordt hierna gewoon weer loops. Deze ingreep wordt bijna nooit toegepast. 

Schijnzwangerschap treedt dikwijls ongeveer 8 à 10 weken na het begin van de loopsheid op. Verschijnselen: de hond is erg aanhankelijk, sloom, de tepels kunnen opzwellen en zelfs melk afgeven. 
Het teefje vertoont nestdrift: het gaat bijvoorbeeld met allerlei materiaal lopen slepen en zoekt een eigen plekje waar dit allemaal naar toe wordt gebracht. Dit kan voor uw interieur overigens soms destructieve vormen aannemen. Meestal is er weinig aan te doen. De eigenaar kan er wel wat voor geven, maar dat zijn weer hormonen! Veel bewegen en minder eten helpt vaak heel goed. 

De reu 
De reu kan vaak last hebben van een ontsteking van de voorhuid van de penis. U ontdekt dit doordat er wat gele pus uitkomt en de reu soms wat druppels verliest. Het is bijna niet te voorkomen. De reu ligt op de grond, op het zand of op het gras, vuil dringt naar binnen en veroorzaakt zo een ontsteking. Bij erge ontsteking kunt u bij de dierenarts een zgn. voorhuidcleaner krijgen, waarmee u de voorhuid regelmatig kunt schoonmaken. Als u een dergelijke ontsteking verwaarloost, kan het zijn dat deze niet meer weggaat of steeds weer terugkomt. De ontsteking is dan chronisch geworden. 

Castratie van de reu moet goed worden overwogen en eigenlijk alleen worden toegepast in een onhoudbare situatie, bijvoorbeeld als hij overmatig seksueel geprikkeld is of zeer agressief gedrag tegen in hoofdzaak andere reuen vertoont. Overleg met de dierenarts de voor- en nadelen. Na deze ingreep moet u uw reu wel minder te eten geven, omdat hij sneller dik zal worden. 

Chemische castratie is een tijdelijke variant hierop. De hond krijgt een injectie die bepaalde hormonen tijdelijk (ongeveer 3 maanden) onderdrukt. Met chemische castratie kunt u uitproberen of een definitieve, operatieve castratie wel de oplossing voor het (gedrags)probleem is. 

TIP: Hou het nummer van de dierenarts binnen handbereik bij de telefoon of programmeer het onder een toets.